Virtuele werelden zijn per definitie niet echt. Maar de mensen die daar komen wel. Juist de vele mogelijkheden om je als iemand anders voor te doen, en de keuzes die daarmee gemoeid zijn, maken deze werelden echter en eerlijker. Hoe exotischer de avatar, hoe echter de persoon erachter.
Virtuele werelden (zoals Second Life, World of Warcraft en Guild Wars) zijn in de eerste plaats sociale omgevingen waarin interactie tussen mensen voorop staat. Deze interactie kent andere uitgangspunten dan die we van de ‘echte’ wereld gewend zijn. Andere gebruikers kom je niet zomaar tegen, maar belichaamd in een avatar, een virtuele representatie van een gebruiker die meestal naar believen kan worden gemodificeerd. Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt wel als avatar gebruikt. Van apen tot draken, fantasy figuren tot uiterst realistische mensen, naakt of in de meest vreemde uitdossingen, je kunt van alles tegenkomen. Het lijkt wel alsof er niks echt is in die virtuele werelden.
Maar schijn bedriegt. In een andere wereld moet je ook op een andere manier naar mensen kijken. Als we ‘ontlichaamd’ met elkaar communiceren gebeurt dat alleen op basis van onze persoonlijkheid en mentaliteit, alle andere (sociaal-demografische) ballast laten we dan achter ons. Als we dan vervolgens onszelf weer moeten belichamen in een avatar geven we geen vorm aan onze materiële zelf, maar creëren we een representatie op basis van onze mentale zelf: persoonlijkheid, mentaliteit, normen, waarden, opvattingen etc. Een avatar is dus geen afspiegeling van hoe we er uit zien maar een weerspiegeling van hoe we zijn.
Persoonlijkheid
Je bent dus hoe je er uit ziet. En dat blijkt sterk gebonden aan je persoonlijke ontwikkeling. Volgens het Virtual Human Interaction Lab van de Stanford universiteit blijkt dat de behoefte om je avatar gedetailleerder vorm te kunnen geven verschilt per leeftijdsgroep. Virtuele werelden gericht op tieners (met minder genuanceerde persoonlijkheden) kunnen toe met minder mogelijkheden om je avatar te personaliseren dan de werelden gericht op volwassenen.
In deze ‘volwassenen werelden’ is de vormgeving van je avatar een belangrijke factor in sociale interactie. Hoe gedetailleerder de uitwerking en hoe meer keuzes er aan ten grondslag liggen, hoe meer je van jezelf prijsgeeft en hoe meer je als individu gewaardeerd wordt. Het maakt dan niet uit of je op jezelf lijkt of niet, iedere keuze zegt iets over je.
Wie je echt bent wordt op twee manieren uit je avatar afgelezen. Naast hoe je er uitziet is ook je lichaamstaal een belangrijke factor. Ook in virtuele werelden zegt hoe je avatar beweegt en dingen doet veel over wie je bent. De markt in Second Life voor avatar-bewegingen is dan ook erg groot. Als je beoordeeld wordt op je expressie is het van belang om je ook zo goed mogelijk uit te kunnen drukken. Hoe meer non-functionele eigenschappen zoals het tonen van emoties je toe kunt voegen, hoe echter je overkomt.
En echtheid wordt gewaardeerd. De meest succesvolle gebruikers zijn die met de grootste sociale netwerken, meeste deelname in groepsactiviteiten en de meest uitgewerkte avatars. De echtheid van avatars zit dus in het tonen van de mens die er achter zit.
