We vinden dat we niet alleen het leven, maar ook de dood in eigen hand mogen nemen. Waarom blijven leven, als het leven mooi is geweest? redeneren we. Maar de uitvaart zien we eerder als een cocreatie met onze nabestaanden dan als een particuliere aangelegenheid, zo blijkt uit onderzoek van Ruigrok | NetPanel.
by+Daníel+Örn
Vier op de vijf Nederlanders (78 procent) denken minimaal eens per jaar na over het feit dat zij ooit dood zullen gaan, zo blijkt uit recent onderzoek van het bureau Ruigrok | NetPanel onder 513 respondenten. En zoals veel mensen vinden dat zij de baas over hun eigen leven mogen zijn, vinden ze ook dat ze zelf mogen bepalen wanneer dat leven eindigt. Bijna twee op de drie Nederlanders (65 procent) zijn het (helemaal) eens met de stelling: Ik beslis (later) zelf wanneer ik mijn leven beëindig. En 74 procent is het (zeer) oneens met de stelling dat niemand het recht heeft om een einde aan zijn of haar leven te maken. De kwaliteit van het leven is zo belangrijk dat 80 procent van de ondervraagden liever ‘minder oud maar gezond sterft, dan oud met lichamelijke kwalen’.
Het merendeel van de Nederlanders (85 procent) is het dan ook eens met de Nederlandse wet op actieve euthanasie. In deze wet staat dat actieve euthanasie is toegestaan wanneer iemand ongeneeslijk en ondraaglijk lijdt. De belangrijkste reden om voor deze wet te zijn is dat men vindt dat niemand ondraaglijk hoeft te lijden als dat niet nodig is (84 procent).
Humaan
En als iemand niet ongeneeslijk en ondraaglijk lijdt? Zelfs dan moet actieve euthanasie zijn toegestaan, vindt een meerderheid. Meer dan de helft (58 procent) is hier voor; 44 procent onder bepaalde voorwaarden en 14 procent altijd. Meer dan de helft van de respondenten vindt dat actieve euthanasie mag als iemand een ernstige ziekte heeft (65 procent) of de kwaliteit van leven plotseling achteruitgaat (56 procent). Twee op de vijf respondenten noemen dementie (39 procent) en ruim een derde noemt ouderen die levensmoe zijn (36 procent). Het gevoel dat het leven ‘klaar’ is, ziet een derde van de deelnemers (33 procent) als een goede reden voor actieve euthanasie.
Zouden (bejaarde) mensen die inderdaad het gevoel hebben ‘klaar’ te zijn met het leven, niet ook de middelen daartoe aangereikt moeten krijgen, zodat ze op humane wijze zelfmoord zouden kunnen plegen? De jurist Huib Drion pleitte hier aan het begin van de jaren negentig voor. Discussies over ‘de pil van Drion’ steken sindsdien van tijd tot tijd de kop op. Van de Nederlanders is volgens ons onderzoek nu iets meer dan de helft (54 procent) het (heel erg) eens met de stelling dat de pil van Drion onnodig leed kan voorkomen. Twee derde (67 procent) denkt dat deze pil kan voorkomen dat mensen die hun leven willen beëindigen dit op minder humane wijze doen. Kortom, ook als het gaat om de pil van Drion, is het devies maar al te vaak: eigen leven en eigen dood in eigen hand.
Cocreatie
Des te opmerkelijker is het dat we de regie niet helemaal in eigen hand hoeven te hebben bij de afwikkeling van ons vertrek uit het leven. Zo heeft 68 procent van de mensen geen testament. En hoewel bijna 70 procent wel eens heeft nagedacht over de eigen uitvaart, heeft nog niet een derde vastgelegd hoe die uitvaart eruit zou moeten zien. Nog niet de helft heeft het met de direct betrokkenen over zijn of haar uitvaartwensen gehad.
De eigen uitvaart wordt door een groot deel van de Nederlanders (48 procent) als een ‘cocreatie’ beschouwd, waarvan zij zelf samen met de nabestaanden het verloop bepalen. Bijna een derde (30 procent) vindt dat de nabestaanden alles mogen regelen, slechts 13 procent bepaalt de uitvaart het liefste helemaal zelf.
Het aantal mensen dat aangeeft het heel belangrijk te vinden dat de eigen uitvaart een persoonlijke invulling krijgt, is ten opzichte van 2006 zelfs afgenomen (24 procent in 2006, zo bleek uit een onderzoek dat wij in dat jaar verrichtten, versus 18 procent in 2010). De belangrijkste reden om een persoonlijke sfeer aan de eigen uitvaart te geven is dat men vindt dat het om een ‘eigen uitvaart gaat en het dus ook op de eigen manier moet’ en dat men ‘geen standaarduitvaart wil met standaardteksten’. Een reden om niet voor een persoonlijke uitvaart te kiezen is dat men er zelf toch niet meer ‘bewust’ bij is of dat men erop vertrouwt dat de nabestaanden een en ander wel goed zullen regelen.
Sanne Kempers (sanne@ruigroknetpanel) en Cecilia Keuchenius (cecilia@ruigroknetpanel) zijn verbonden aan marktonderzoekbureau Ruigrok | NetPanel, www.ruigroknetpanel.nl
