Op naar de virtueel-virtuele relatie

We nemen steeds vaker deel aan sociale netwerken zoals Facebook of Hyves: om bestaande vriendschappen te onderhouden, om nieuwe relaties op te bouwen, om vrienden en bekenden uit de kindertijd te (her)ontdekken of om onbekende familieleden op te sporen. Er is, wordt wel gezegd, een keerzijde aan deze virtuele vriendschappen: kwaadwillenden zouden heel gemakkelijk misbruik kunnen maken van de zwakkeren onder ons. Maar is het niet zo dat er net zoveel slechteriken op het net zijn als in de reële wereld? En is het daarom niet tijd dat critici en sceptici zélf de ‘flow’ gaan ervaren van het ‘nieuwe socializen’?

Omdat ik zelf meer een fan ben van gezellige etentjes en avonden in het café, ben ik nooit zo’n Facebooker geweest. Misschien heeft het met mijn leeftijd te maken, omdat ik als vijfenveertigplusser nog heb meegemaakt dat allerlei mensen – zelfs degenen die zichzelf als visionair beschouwden – het world wide web als een hype zagen. Als rechtgeaarde workaholic zit ik natuurlijk wel op LinkedIn, maar dat is puur zakelijk.

Ik moet echter bekennen dat ook ik mijn weerzin aan het verliezen ben. In de huidige wereld waarin je alles moet, kan het zelfs een verademing zijn je vriendschapsbanden mede via het net te onderhouden. Vriendschap heeft te maken met vertrouwen, aandacht, begrip en nog veel meer. Maakt het veel uit op welke wijze je zo’n band onderhoudt?

Avatar

De versmelting van de reële met de virtuele wereld – vooral als die onze menselijke psyche benadert – zál een moeilijk verhaal blijven met veel haken en ogen, maar ontegenzeggelijk een van de onvermijdelijkheden van de eenentwintigste eeuw.

We staan nog maar aan het begin van een aantal interessante ontwikkelingen. In sociale netwerken blijft de fysieke mens altijd aanwezig, alleen manifesteert hij of zij zich in 2D op het web. In virtuele werelden zoals Second Life ontpopt de mens zich daarentegen als een avatar, die interactie zoekt met andere virtuele 3D-personages alsof ze mensen van vlees en bloed zijn. Ik durf zelfs te stellen dat reëel-virtuele relaties met de komst van de web-3.0 omgeving steeds verder zullen evolueren tot virtueel-virtuele verbanden. (Je zou Second Life in deze context als een voorbode hiervan kunnen zien.)

Het semantic web geeft immers – simpel geformuleerd – computers en apparaten de mogelijkheid om zelf na te denken over besluiten die genomen moeten worden, en waarom zou dat niet uit kunnen groeien tot het uitdrukken van genegenheid, begrip of vertrouwen? De eerste robot die dergelijke gevoelens vormgeeft is al gebouwd, dus waarom zou een vriendschapsrelatie tussen mens en machine ook niet tot de mogelijkheden kunnen gaan behoren?