Decennialang was individualisering een dominante trend. Maar de afgelopen jaren kenmerken zich eerder door de opkomst van allerlei vriendschappelijk aandoende banden dan door verdergaande individualisering.
Alweer bijna vijf jaar geleden besteedde trendwatcher Hilde Roothart er aandacht aan, en heden ten dage is het ‘familiegevoel’ sterker dan ooit, stelt ze in dit nummer van Second Sight. “En als je tegen jongeren begint over individualisering, kijken ze je vreemd aan.”
Dat het familiegevoel een verdere opkomst heeft kunnen maken, komt onder andere door de toenemende digitalisering van de samenleving, vooral door de ontwikkeling van de sociale netwerken. Hierdoor kunnen mensen tenslotte veel makkelijker contact leggen en bestaande vriendschappen onderhouden. Waarbij het vaak om volstrekt andersoortige vriendschappen gaat dan vroeger. Waren vrienden ooit degenen met wie je opgroeide en lief en leed deelde? Nu niet meer, lang niet altijd tenminste. Nu kiezen we onze vrienden steeds vaker zelf uit, bijvoorbeeld op basis van gemeenschappelijke interesses.
Een pragmatische benadering, met andere woorden. De vriendschap door dik en dun met mensen die we door en door kennen, lijkt zo plaats te maken voor een minder dwingende, losvaste band met vage contacten en vreemden. Minder dwingend, maar wellicht ook minder bevredigend. Dit blijkt tenminste de laatste jaren steeds weer uit het Life & Living-onderzoek van Trendbox (zie de rubriek Databank). Steeds minder mensen vinden dat ze veel vrienden en kennissen hebben, is de ontluisterende conclusie.
In dit nummer van Second Sight worden deze ontwikkelingen rond het thema vriendschap nader belicht. Niet alleen wordt het begrip in zijn historische context geplaatst, vooral in het artikel Trends in liefde van Susanne Piët. Ook worden opmerkelijk trends geschetst. Wie had bijvoorbeeld gedacht dat de woongroep aan een opmars bezig is? Sla het artikel van Irene Ras er maar op na. Of dat mensen vriendschappelijke banden met hun buren zo op prijs stellen? (zie de bijdrage van Sanne Kempers aan de rubriek Databank).
Tot slot worden mogelijke toekomstige ontwikkelingen geschetst, onder meer in het artikel De toekomst van de liefde van Adjiedj Bakas, in de FarSight van Maud Fontein over de vriendschap tussen mens en hond, in het interview van Esther Rosier met techniekfilosoof Mark Coeckelbergh over de vriendschap tussen mens en robot, en zelfs (in de Visie van Truus Dokter) over vriendschappen tussen robots of avatars onderling!
Een inspirerend onderwerp kortom, ‘vriendschap’. En een belangrijk onderwerp in de praktijk van alledag, zo blijkt alleen al uit het interview met Maartje Geusebroek van Senta. Haar advies aan bedrijven: probeer je op te stellen als een inspirerende vriend, ‘iemand van wie je op aan kunt en die je tegelijkertijd blijft boeien’.
Andrea en Jan
