Vroeger gold verveling als een toestand waarin je met jezelf werd geconfronteerd. Op die manier kreeg je inzichten, werd je creatief. Nu roept verveling negatieve associaties op. Jammer.
Is verveling anno 2009 anders dan verveling anno 1956? Is de betekenis van het woord vervelen in de loop van de jaren veranderd, was de connotatie in de jaren vijftig anders dan nu? De Dikke Van Dale uit 1956 geeft dit: “Verveling: onaangenaam gevoel van leegte gedurende hetwelk de tijd langer schijnt dan normaal.”
Het online woordenboek anno nu zegt: “Ver·ve·ling de; v onaangenaam gevoel van leegte zodat de tijd lang lijkt.”
Daar lijkt niet zo veel aan veranderd. Maar als je kijkt naar de door iedereen die maar wil ingevulde Wikipedia, is de meer negatieve connotatie duidelijk te lezen: “Verveling is een onaangenaam gevoel van lusteloosheid, van desinteresse, van hangerigheid, grenzend aan ergernis. Verveling treedt op als alle dingen die leuk en interessant zijn om te doen niet kunnen of niet mogen, en men toch geen zin heeft om niets te doen. Verveling kan het gevolg zijn van een gebrek aan prikkels, of van prikkels die als saai, eentonig of repetitief ervaren worden. Verveling treed vaak op tijdens het wachten op iets. Veel mensen vervelen zich bijvoorbeeld als ze op de bus wachten, omdat daar niks te doen is. Vaak gaan ze dan om zich heen kijken of met hun mobiel spelen, om te zien of er iets interessants gebeurd.”
De tijden veranderen en het is interessant om te kijken en te vergelijken. In 1956 kon men nog zeggen: ik heb werkelijk niets te doen. Vroeger was verveling een toestand waarin je met jezelf werd geconfronteerd. Op die manier kwam je tot inzichten, werd je creatief. Verveling als toestand om je fantasiespier te beoefenen.
Lethargische toestand
Nu heb je altijd een mobiele telefoon met spelletjes, een camera en tal van nummers/mensen om te bellen. De mobiele telefoon bewust uitzetten begint in zwang te raken. Bijvoorbeeld tijdens het eten, om niet gestoord te worden en uit respect voor je gezelschap. Verveling lijkt nauwelijks nog mogelijk in een tijd met zo veel keuze, zo veel producten, spelletjes, zo veel om je heen: gebouwen, mensen, dieren, entertainment en winkels. Maar ondanks of juist door de overvloed aan prikkels weet de mens niet altijd wat te doen, wat te kiezen. En dan dreigt er verveling: een lethargische toestand waar je zo snel mogelijk uit moet zien te geraken. Zo wordt het tenminste gezien: laten we iets doen, ik verveel me. Het idee heerst dat je altijd iets te doen moet hebben: ik doe, dus ik besta. Verveling geldt als een toestand waarvoor we moeten oppassen, waarvoor de (spelletjes)industrie de gekste dingen verzint. We moeten geëntertaind worden. Om die reden lopen er allerlei projecten voor jongeren, opdat die zich maar niet vervelen, want daar komen nare dingen van.
Het is echter niet de verveling, maar het gebrek aan zelfwerkzaamheid, zelfreflectie en creativiteit dat ons parten speelt. Kortom, de manier waarop we ermee omgaan, de manier waarop we ertegenaan kijken. Waarom kunnen we niet anders tegen verveling aan kijken? Waarom verveling niet zien als een toestand die we moeten koesteren? Want is verveling niet een groot goed? Verveling biedt ruimte voor reflectie, waardoor je iets nieuws in jezelf kunt ontdekken, waardoor je iets nieuws kunt creëren. Verveling biedt mogelijkheden om je te ontwikkelen. Verveling opent de deur naar creatie, innovatie en fantasie. Hoera voor de verveling! Stimuleer die toestand bij kinderen en bij jezelf. Berg alle speelgoed eens op en trek overal de stekkers en batterijen uit. Maak het vervelen weer lekker. Staar uit het raam en wacht af wat er gebeurt. Zet een middag je telefoon en alle andere apparaten in huis uit. Plan een middag vrij in je agenda en kijk wat er gebeurt. Het is misschien niet altijd even heerlijk, maar het brengt je altijd iets.
Over verveling gesproken: reclameman Jim Stolze heeft een maandlang offline geleefd (zonder e-mail en zonder internet) om te kijken wat het met hem deed. Aanleiding voor dit ‘Virtual Happiness Project’ was de uitslag van een onderzoek waaruit bleek dat internetgebruikers gelukkiger zijn dan niet-internetgebruikers. Hij nam de proef op de som en ontdekte dat hij de dingen na een maand met veel meer aandacht deed. Dankzij de leegte die optrad, dankzij de verveling. Nu geeft hij in zijn lezingen een aantal tips om eenzelfde gewaarwording te krijgen als je wel online blijft, bijvoorbeeld door je BlackBerry of iPhone niet mee te nemen naar de slaapkamer en door te accepteren dat de informatie die je zoekt en vindt altijd te veel is om te verwerken, dat je dus op een bepaald moment moet stoppen met zoeken en moet gaan lezen. Tijd nemen voor verwerking van de informatie. Tijd nemen voor zelfreflectie. Tijd nemen voor verveling. Vrij naar Leonardo da Vinci: ‘Uit verveling ontstaan de mooiste creaties.’
