'Een einde van het Gucci-kapitalisme'

Noreena Hertz heeft net na haar studie de val van het sovjetcommunisme in Rusland van dichtbij meegemaakt, ze zat daar als jonge adviseur. Ze zette in 2002 het boek The Silent Takeover op haar naam; jong, ambitieus en fel was ze als activiste bij de antiglobaliseringsbeweging in de jaren 2000. The Silent Takeover was een felle kritiek op de macht van multinationale ondernemingen. In 2005 vervolgde ze met IOU, the Debt Threat - een boek over de schuldenlast van ontwikkelingslanden. Noreena Hertz maakt zich ernstige zorgen om de crisis nu en het enorme consumptief krediet dat de afgelopen jaren door zowel 'hongerige' consumenten als door de doorproducerende multinationals is opgebouwd. Ze duidt de crisis nu als een heftig en abrupt 'einde van het Gucci-kapitalisme, de grootste crisis van de globalisering tot nu toe'. Het Gucci-kapitalisme, omdat het hier gaat om een vorm van kapitalisme met een overdreven focus op het verkrijgen van spullen, materie, terwijl niet of nauwelijks nagedacht wordt over de verdeling en de creatie van de groei. De begeerte om die Gucci-tas te hebben is groter dan de zorg om jezelf in de schulden te steken. Greed Greed Greed. Een psychologisch fenomeen dat onlangs ook door Neill Boorman in The Bonfire of Brands/ Merkenmoe is aangekaart.

‘Nederlanders maken niet veel gebruik van creditcards, maar in de Verenigde Staten bezitten mensen gemiddeld acht à tien creditcards. Niemand weet hoeveel schulden daar verborgen zijn. De crisis met de consumentenkredieten moet nog beginnen en zal dramatische gevolgen hebben’, aldus Noreena Hertz.
Dat het mis zou gaan met het systeem verbaast haar niet, zoals al eerder te lezen was in haar werk, alleen ‘ze had een geleidelijke verschuiving verwacht, in plaats van deze schoktherapie.’

‘We zullen een backlash krijgen tegen ondernemers die tegen het publieke belang handelen. Niet alleen tegen banken, ook tegen farmaceutische industrieën, de voedingsmiddelenindustrie en energiebedrijven.’

‘De daling van de consumentenuitgaven is een probleem. In Engeland zijn winkelketens die meer dan 250 jaar bestaan, bankroet gegaan. Maar de maatregelen die (de Britse premier) Brown heeft genomen om de economie te stimuleren, zijn absurd. Hij heeft de btw met 2,5 procentpunt verlaagd, terwijl alle winkels uitverkoop houden met kortingen van 50 procent.’

Bondstreet is elke dag iets leger, Londen en Engeland hebben de afgelopen decennia alles op de financiele wereld gezet en hebben de industrie laten verwaarlozen. En de ongebreidelde macht van multinationals. Elk Westerse land heeft met deze crisis te maken. Voor overheden een enorme klus. Het vraagt om een ander denken van politici stelt Hertz. ‘Overheden moeten streven naar een Low Carbon-economie en naar andere vormen van consumptie. Er moet minder geconsumeerd worden, en vooral anders.’ Duurzaamheid, People, Planet & Profit. Een mindshift naar links waar menig trendprofessional ook al enige tijd over schrijft. Interessant. Wederom klinkende woorden van Noreena Hertz en ineens lijkt 2002 en 2005 niet eens zo lang geleden. The Silent Takeover was voor mij een vervolg op No Logo van Naomi Klein uit 2000. Kunnen we deze boeken nu weer uit de kast halen? Nog eens nalezen wat deze felle wereldverbeteraars toen schreven?

Ik heb zelf het boek Small Is Beautiful: Economics As If People Mattered van E. F. Schumacher uit 1973 (een antwoord op de energie crisis in 1973 en de worldwide uitwerking ervan) weer eens tevoorschijn getoverd. Kleinschaligheid blijkt een groots thema nu.

Wordt vervolgd.