Jongereniconen 2009

Sinds 1995 presenteert MarketingTribune een overzicht wat jongeren beweegt in het komende jaar. Dit gebeurt door internationale onderzoeken naar gedrag en trends onder jongeren te extrapoleren, 153 stuks deze keer. Daarnaast extrapoleren we observaties op basis van Fingerspitzengefűhl. Wie zijn doppen open houdt op straat in New York, Londen, Berlijn, Barcelona en in Amsterdam en daarbij goed let op ‘early adapters’, die komt immers ook met bruikbaar materiaal thuis. Hierop kunnen merkenbouwers hun strategie afstemmen. En ie de jeugd heeft, die heeft de toekomst. Daarom behoren de ‘Jongereniconen’ jaarlijks tot de meest gelezen rubriek in MarketingTribune. Zoals de auteur zelf zegt: ‘geslaagde voorspellingen uit het verleden vormen een garantie voor de toekomst.’

De twaalf hoofdtrends voor 2009:

1. LESS=MORE
2. OBAMA: TIME FOR CHANGE
3. DRUGS EN STAATSBEMOEIENIS
4. MEDIAGEBRUIK: LIEVER 1 VRIEND IN DE KROEG, DAN 100 OP HET WEB
5. RETRO: BEHOEFTE AAN BESCHERMING
6. 1+1=3: VIVA HEDONIA
7. MUZIEKTRENDS: BEGIN JAREN 80, COMEBACKS
(top 10 uit top 40 Veronica)
8. SELF DEFENCE EN ALLOCHTONEN
9. HANG NAAR NOSTALGIE
10. FAVORIETE MERKEN: DE SWOOSH ALS ANKER
11. NEO ANOREXIA
12. McSEX

TOELICHTING PER TREND

1. LESS=MORE

Tot op het bot. Met zijn for the love of God-skull haakte Damien Hirst perfect in op het nieuwe symbool van de streetwear scene: kale schedels. Ze waren al populair op de armen van de hoofdrolspelers in de mega-succesvolle Pirates of the Carribean-trilogie. En nu duiken ook schedels op in advertenties voor bijvoorbeeld Vans schoenen, MTV Jack Ass The Game en sportmerk Stüssy (foto). Het kale, afgekloven beeld van botten sluit goed aan op de hoofdtrend voor 2009, waarin jongeren het beste uit minder moeten halen: less is more! Onder die kop lezen we in modeblad More (winter 08/09): ‘Onze fashionspecial staat in het teken van de kunst van het weglaten. Het gaat om de essentie’, en: ‘Je moet in 2009 met een minimum aan middelen een maximale zeggingskracht bereiken.’ Net als architect/ontwerper Ludwig Mies van de Rohe begin vorige eeuw deed met de nog altijd tijdloze Barcelona-stoel, aldus de redactie. In breder verband betekent deze trend: roeien met de riemen die je hebt. Use your budget smart! Het Van Gogh museum haakt in op de Hirst-hype met de advertentie: ‘Kom je ook naar onze schedel kijken’, want Vincent schilderde een rokend skelet. Het Zweedse Tritoni Watches lanceert een soort Swatch-versie van de Rolex Submariner van plastic en roestvrij staal in elke denkbare kleur. Maar dan haast voor niks. Geheid een hit, net als de website www.uggsuitamerika.nl, waarop Uggs-fans kunnen profiteren van de lage dollar koers. Trendwatcher Herman Stil wijst in Het Parool op de opkomst van de superusers die Dutch Design maken uit afval: www.superuse.org. Kun je armoede, vintage en tweedehands slimmer in je voordeel omzetten? In ‘minder’ vind je de nieuwe overvloed.
‘Less=more’ wordt nieuwe motto iPod-generatie

2. Obama: time for change

Het begon met een liedje van rapper Will-i-am en het claimen van het woord change. Enkele maanden later blijven de Verenigde Staten achter met een land in oorlog, diep in de schulden en een hopeloos imago, maar in januari 2009 wel met een nieuwe president: Barack Obama. Volgens veel analisten omdat hij vooral de stemmen van de jongere Amerikanen wist te veroveren en daarmee nieuw stemvolk aanboorde, natuurlijk naast zijn succes onder de afro Americans. Dat aanboren gebeurde via nieuwe media: digitale communities en viral marketing. Als eerste presidentskandidaat startte Obama bovendien een serieuze co-creatie site: www.change.gov. Tekst op de homepage in vertaling: ‘De campagne en dit historisch moment zijn jullie verhaal geweest. Deel je verhaal en je ideeën en maak deel uit van positieve en duurzame verandering in dit land.’
Zijn verkiezing geeft veel jongeren hoop voor de toekomst, ook in Nederland. ‘Verandering’ is voor een betere toekomst broodnodig en lijkt nu aangebroken. Althans daar. Hier proberen jongeren het negatieve beeld van hun generatie te veranderen op www.youtube.com/weerwoord. Wanneer de parlementaire onderzoekscommissie naar onderwijsvernieuwing concludeert dat ‘leerlingen de dupe zijn van 20 jaar politiek falen’ (NRC, 13/2/’08) valt er alleen al op dat terrein nog een hoop te veranderen en te verbeteren is. Aan de vooravond van het Europese Jongerenjaar 2009 hekelt de Jongerenraad Rotterdam (RJR) intussen de ‘symboolpolitiek’ in de havenstad. ‘Jongeren beschikken niet of nauwelijks over een eigen ontmoetingsplek en hoogopgeleiden worden na de studie de stad uit gejaagd’, stelt RJR-voorzitter Sven de Langen. Dat geldt voor meer steden. Jongeren zijn superkritisch. Time for change!

3. Drugs en staatsbemoeienis

De bemoeistaat is in opkomst. De jeugd wordt beschuldigd van comazuipen, binge drinken en jeugdige Breezer-seks. Intussen verschijnt nieuw onderzoek dat een iets strengere aanpak rechtvaardigt, maar dat ook veel gedrag verklaart vanuit de genen, waar je dus weinig aan kunt doen. Zo meldt The New England Journal of Medicine (15/10/’08) online dat de kans op astma bij kinderen voor hun vierde jaar aanzienlijk wordt vergroot door een bepaalde DNA-variatie maar ook door meeroken. Of een tiener jong gaat drinken wordt ook al genetisch bepaald, bewees recentelijk promovenda Evelien Poelen (NRC, 2/9/’08). ‘Europees onderzoek wijst uit dat Nederlandse jongeren naar boven uitschieten in alcoholgebruik. Ze staan bekend als de zuiplappen van Europa en starten er ook nog eens ontzettend vroeg mee’, aldus Poelen. Haar oplossing: die drank weghouden bij jongeren. Want ‘bij een jongere met aanleg is het kwaad al bij het eerste glas geschied’. Op de vraag ‘Welke alcoholmerken ken je?’, noemen jongeren van 12 tot en met 15 jaar gemiddeld vijf biermerken en twee merken sterke drank of mixdranken, zo blijkt uit onderzoek door de Universiteit Twente samen met stichting Stap. De oplossing van Stap: beperk alcoholreclame. Met roken werkt de verslaving omgekeerd, volgens promovenda Poelen. De eerste peuk wordt opgestoken door omgevingsfactoren, bijvoorbeeld vriend(innet)jes. Daarna blijkt het aantal sigaretten dat dagelijks wordt gerookt vooral genetisch te zijn bepaald.
Volgens houders van zogeheten Smartshops, waar paddo’s werden verkocht, leiden alle verboden tot opheffing van de grens tussen hard drugs en soft drugs. De betutteling zou wel eens een omgekeerd effect kunnen hebben. Intussen experimenteren jongeren met de nieuwste drug: vloeibare kamagra, een variant op viagra. En verzetten diverse rokers zich tegen hun pariastatus.

4. Mediagebruik: liever 1 vriend in de kroeg, dan 100 op het web

‘Iedereen is bereikbaar via enkele stappen, dat geldt van nabije vrienden tot verre wereldleiders’, stelt Joost Steins Bisschop op Frankwatching (3/12/’08). Internet zou deze bereikbaarheid hebben vergroot. Toch ontbeert dit netwerk intimiteit en echtheid. ‘De verwijzing [van de naam www, red.] naar een spinnenweb was ook een verwijzing naar de kwetsbare schraalheid van een rag, van een enkele relatie. Het is de inflatie van het begrip relatie, bekende of goede kennis . Daarom beter 1 vriend in de kroeg dan 100 relaties op het web.’
Door jongeren wordt deze gedachte niet unaniem gedeeld. Ze willen het liefst dag en nacht bereikbaar zijn, vond bureau MeMo2: ‘De voornaamste manieren voor jongeren om met elkaar contact te hebben zijn telefonisch: 39 procent.’ Groot is nog steeds het verkeer per sms. Sofie Cerutti (36) scheef het boekje 160 tekens inclusief wit met sms-gedichten. De Luchtmacht werft piloten met de campagne Zijn jouw reflexen ook snel genoeg als het een spelletje is?. Andere kant van het verhaal is dat een kwart van de scholieren door de virtuele beeldcultuur intussen slecht leest (Het Parool, 25/9/’08). Voor geschiedenisles kunnen kinderen van 6 tot 12 jaar intussen ook op het web terecht (www.clubtimemachine.com). ‘Games zijn de nieuwe radio’, zegt Tom Molkenboer recentelijk in Revu. Logisch dat ook steeds meer merken oppoppen in games. Digitale communities blijken nog steeds een springplank voor talent. Zo breekt dit jaar zangeres Nicole door via vriendensite Hyves. In het nieuwe boek van Don Tapscott, Grown Up Digital, wordt een generatie beschreven die sneller en toleranter is dan zijn voorgangers en bovendien een groter rechtvaardigheidsgevoel heeft en socialer is. Nederland telt inmiddels 13.000 internetverslaafden van 13 à 14 jaar, meldt instituut Oivo. Wekelijks zijn jongeren van deze leeftijd circa 14 uur online. Chatten is de belangrijkste bezigheid. En ruim 85 procent van de jongeren speelt games.

5. Retro: behoefte aan bescherming

Van een hooded sweater met daarop Space Invaders tot Burberry dat uit naam van een oud merk mensen wapent tegen de regen: het zijn visuals van ‘bescherming’, op oude leest geschoeid. Waarom is daar behoefte aan? Natuurlijk: de kredietcrisis heeft het vertrouwen in een oudere generatie bazen geschaad. Met graaiers als Rijkman Groenink, de huichelachtige ING top, de dito-Fortis top en Hema-eigenaar Lion Capital ziet de toekomst er somber uit. Volgens de Britse denktank Reform hebben jongeren reden om verontrust te zijn en om bescherming te zoeken. Reform definieert de iPod-generatie als volgt: ‘De iPods gaan de klappen van de crisis opvangen, ze bestaan uit 18 tot 35-jarigen. De afkorting i.p.o.d. staat voor insecure, pressured, over-taxed en debt-ridden. Ze draaien op voor de vergrijzing, kunnen geen werk vinden en betalen via belasting nog jarenlang mee aan het Sinterklaas-gedrag van overheden richting mislukte banken (in Nederland door Wouter Bos). De staatschuld steeg in Nederland naar 283 miljard euro, een stijging van 29 procent als gevolg van ‘reddingsacties’. Het hoogste niveau ooit. En bedankt, Wouter. Volgens Reform kan deze verdoemde generatie de controle toch nog terugkrijgen, wanneer men zich niet blindstaart op blingbling en wat beter op zijn geld let. Kortom, bescherming van de eigen beurs. Ook voor ouders is extra bescherming key en wel voor hun kinderen. In het boek Hyper mama beschrijft Sanne Bloemink de valkuilen van het moderne moederschap. In Paranoid parenting beschrijft een Britse socioloog de gevolgen van overbezorgde ouders: een nieuwe generatie afhankelijke watjes, die bij het minste of geringste omvalt. Overigens wordt de kinderopvang in 2009 in Nederland flink duurder. Kennelijk moet het glazen plafond in Nederland volgens deze regering blijven bestaan.

6. 1+1=3: Viva Hedonia

Uit onderzoek van Kairos Future in zeventien landen naar levenstijlen van de jeugd, komt naar boven dat jonge Europeanen vooral happy spenders zijn (bron: Marketing Online). Ze vinden het leuk om geld uit te geven. Jongere vrouwen doen dat vooral om er hun eigen stijl en identiteit mee te creëren, jonge mannen zijn volgens Kairos meer merkgeoriënteerd. Het bureau beschrijft Europese jongeren als hedonisten. De Russen en Denen gaan hierin voorop. Russen en Estlanders bekostigen hun gedrag het meest met leningen. Duitse kids zijn het minst merkgeoriënteerd. Finnen kopen vooral tweedehands en vinden het oordeel van anderen minder belangrijk. Spaanse en Italiaanse jongeren zijn degenen die het vaakst milieuvriendelijke producten willen kopen. Zweedse jongeren zijn ook bezorgd om het milieu, maar zetten deze zorg niet om in gedrag. Slechts 16 procent uit dat land voegt de daad bij het woord. De kredietcrisis (die uitbrak na dit onderzoek) zal de hedonistische houding naar verwachting temperen. Intussen proberen merken toegevoegde waarde te creëren door samenwerkingen aan te gaan. Koploper hierin blijft H&M dat de Viktor & Rolf-cobranding nu overdoet met Comme des Garçons en op de kinderafdeling nostalgische striphelden heeft ontdekt. Opmerkelijke synergie zoekt een merk als Jameson met een ultrahip blad als Blend, door daarin de film-reviews te sponsoren. Vodafone verbaasde in 2008 met de sponsoring van knalrode poëziepalen in het Amsterdamse Vondelpark: co-branding met de stad Amsterdam vanwege het boekenjaar.

7. Muziektrends: begin jaren tachtig, comebacks

Qua looks lopen de vorig jaar op het Lowlands-podium gesignaliseerde rock chica’s nu overal op straat rond. Kloontjes van zangeressen als Lily Allen, Kate Nash en Mia maken nu in strakke jeans en op All Star gympen de stad onveilig. De muzieksmaak is niet drastisch veranderd. Wij signaleren onder jongeren een grote voorliefde voor begin jaren tachtig: die lifestyle, die muziek. Toen Madonna nog beenwarmers droeg en The Police houterig danste. Hoewel uitgekotst door maandblad Esquire als slechtst geklede man van het jaar, is Jan Smit als artiest nog mateloos populair. Ook onder jongeren. Nu de poliep definitief is verdwenen wordt een grote tour aangekondigd. Winkelketen C&A lift op zijn beurt mee op het succes van Jan en dankt hier volgens het blad Quote zelfs een eerste plaats aan in de Quote 500 voor de familie Brenninkmeijer. Al zal het vastgoedbezit in deze tijden van crisis hun kredietwaardigheid niet hebben ondermijnd. Stuntelige singer/songwriters zijn onverminderd populair, zoals Ryan Adams met zijn nieuwe cd Cardinology. De band Snow Patrol die volgens critici een platte mix maakt tussen U2 en Coldplay, verovert de harten van de Nederlandse jeugd met zijn nieuwe album A hundred million suns. In de laatste Top-40 zien we opvallend veel oude bekenden: een duidelijke hang naar nostalgie (zie ook icoon 9). Zelfs een pompende retrohit uit 1996 van Robin S: ‘show me love’.

8. Self defence en allochtonen

Een regelrechte desillusie komt deze maand uit Sarajevo. Zong U2 daar pas nog een roerend liedje over (Miss Sarajevo) en was die stad het voorbeeld van hoe verschillende godsdiensten toch kunnen samengaan, blijkt daar dit jaar de kerstman op kleuterscholen te worden verboden door het islamitisch stadsbestuur. ‘Al hebben verreweg de meeste moslims niets op met terreur, toch baat hun intolerantie grote zorgen’, reageert lezer Pieter Smitt in Het Parool. Sinterklaas wordt in Indonesië als riskante provocatie gezien. Positief nieuws uit eigen land. ‘Allochtone jongeren zijn blijer met Nederland dan hun autochtone leeftijdsgenoten, niks ontworteling’, meldde het intussen verdwenen dagblad Dag (30/1/08). Allochtone jongeren willen ‘vechten voor elke deal’ als ze gaan werken, onderzocht dagblad De Pers (27/10/’08), en ‘een pensioenregeling boeit ze niet, onderhandelen over het salaris vindt men belangrijker dan autochtonen’. Later meldt Het Parool dat ‘probleemjeugd’ moeilijk aan de bak komt (6/11/’08), dat heeft volgens de Algemene Rekenkamer weinig van doen met afkomst. Tussen 2003 en 2007 is de werkloosheid onder jongeren spectaculair gedaald. Dat zal in 2009 verslechteren. Opmerkelijk is de oplossing die de PvdA biedt voor Marokkaanse probleemjeugd: ‘maak ze de sulletjes van de wijk’ (VN 29/11/’08). ‘Allochtonen moet je niet langer zien als aparte bevolkingsgroep’, bepleiten onderzoeksbureau Quirius en zender BNN. Overigens blijkt de allochtone jeugd positiever over reclame, blijkt uit hetzelfde onderzoek. Tv-reclame gaat er zelfs beter in dan bij autochtonen. Kortom, het wij/zij-denken moet maar eens afgelopen zijn. Of het moet gaan om…Kung Fu panda.

9. Hang naar nostalgie

‘Nostalgie is verlangen naar de gelukkige momenten van vroeger. Met onze retrotrends lijken we dat tegenwoordig hartstochtelijker te doen dan ooit. Alleen is dat niet zo. Retro is van alle tijden - een aangeboren, evolutionaire eigenschap die ons helpt te overleven’, schrijven Marie-Anne Simons en Jan Guus Waldorp in het novembernummer van überglossy Hide&Chic. Deze hang naar nostalgie mag van alle tijden zijn, door de kredietcrisis en ineenstortende bakens groeit de neiging tot extra bescherming (zie ook icoon 5). Bovendien biedt nostalgie een vlucht in een vertrouwde wereld, waarin niets je bedreigt. Did I say cocooning? Trendwatcher Adjiedj Bakas heeft het over de Ot en Sien-generatie en Lidewij Edelkoort voorspelt ‘rurale nostalgie’ (terug naar ambachtelijkheid, slow food, puurheid en de boer op). Voor jongeren is hunkeren naar het begin van de jaren tachtig vaak al net over de grens van het geboortejaar. Opmerkelijk is echter dat tv-zenders ook voor deze doelgroep oude formats uit de mottenballen halen, zoals Showroom, ONM en Wedden dat. Tv-producent Peter Adrichem van Stokvis Producties verbaast het niks: ‘Door de economische onzekerheid nemen de zenders minder risico en vertrouwen op het bewezen succes van oude hits. (…) Van alle programma’s die nu hun comeback maken, is bekend wat ze kunnen.’ (VN, 12/’08). Dan kom zo’n nostalgietrend als geroepen. Ook onder oudere jongeren slaat de nostalgie toe: Doe Maar herleeft, er wordt een nieuwe editie van het Turn Up the Bass-feest gelanceerd en in Odeon is partyorganisatie TNT actief: ‘Terug naar toen’. Uit recent onderzoek van MTV Networks blijkt dat dertigers zich steeds vaker als tieners gaan gedragen. Uit hang naar vroeger? Bij Citroën op het Stadionplein te Amsterdam stond onlangs weer een DS in de showroom, voor 13.000 euro. Hoezo nostalgie…

10. Favoriete merken: de swoosh als anker

Nike is wereldwijd het favoriete merk onder jongeren. Dat blijkt uit onderzoek van bureau Synovate. Gevraagd naar de meest excellente merken wordt Nike gevolgd door adidas, Sony/PSP, Coca-Cola, Apple/iPod/Mac, Puma, Samsung, Levi’s en BMW. De nostalgietrend heeft in Nederland ook Nike in zijn greep. Oeroude Airmax-modellen worden weer grif verkocht, al zijn ze nu voorzien van fluoriserende accenten (net als bij andere merken in kleding). Nike claimt authenticiteit door bijvoorbeeld een ‘Made for Skate’-expo (afbeelding) te organiseren. De rip-offs zijn niet van de lucht; zo lijkt het nieuwe schoenmerk Clae als twee druppels water op de Air Max. Jongeren kiezen verder voor Vans, Uggs of Greenpeace-laarzen aan hun voeten. Meisjes zien we in 2009 veelal in leggings met (spijker)rok en T-shirt in jasje met bontkraag op een Vespa. Jongens dragen boven hun Nikes baggy jeans of juist heel strakke, zwarte kleding en in alle gevallen een hooded sweater. Dit zijn de nieuwe monniken van Nederland. Smaakmaker en dj Joost van Bellen bepleit in een modespecial van Het Parool daarnaast ondergoedmerk American Apparel (dat Björn Borg in 2009 verslaat) en het dragen van dikke horloges die uiteraard nep moeten zijn. Liefst twee oversized klokken aan elke pols. Als ze stilstaan is het pas echt cool, immers haast staat symbool voor de mislukte zakenlui van de kredietcrisis.

11. Neo Anorexia

In tijden van crisis moet je juist wat extra spek hebben en geen roofbouw plegen op je lichaam. Gevallen engelen Kate Moss en Britney Spears wisten het noodlot in 2008 te keren, voor Amy Whinehouse en Pete Doherty staan de zaken er slechter voor. Desondanks liet Yves Saint Laurent recentelijk modellen met porseleinen gezichtjes, donkere ogen en zwarte lippen over de catwalk lopen en lanceert Max Factor voor gothics de zwarte eyeliner glide & define onder het motto Back 2 black [naar het album van Winehouse, red.]. Ronduit schokkend is dat modellenbureau Elite de anorexiamodellen onlangs weer van stal haalde en Europese jongeren hiermee een zeer ongezond role model voorspiegelt. Fotograaf Lauren Greenfield is gefascineerd door eetstoornissen en jeugdcultuur heeft er op www.laurengreenfield.com een schokkend prentenboek aan gewijd. In weekkrant PS van de Week signaleert verpleegkundig centralist bij de Meldkamer Ambulancedienst 112, Mickelle Haest, al een Nederlandse anorexia-epidemie (22/11/’08). ‘Het lijnen grijpt op middelbare scholen soms om zich heen als de griep’, schrijft ze nadat in korte tijd verschillende graatmagere meisjes van eenzelfde school per ambulance zijn afgevoerd.
‘U kijkt naar het lichaam van de Belgische Louise Maselis (15), die vandaag de Elite Modellook won. Dit is de enige echte schoonheid volgens de kenners, lees 50+ snollen en vrouwhatende fashiongays’, klaagt GeenStijl, die de winnares graag de Jeugd Zombie Award 2008 wil uitreiken.

12. McSex

Modemerk Diesel vierde begin oktober zijn 40ste verjaardag met een pornografische verjaardagsviral. Door de pornoficatie van de samenleving en door het ook voor jongeren zeer makkelijk toegankelijke pornobestand op internet, zou het seksleven langzaam worden verziekt, melden diverse bronnen. ‘Jonge vrouwen lijden aan een seksuele burn out’, kopt maandblad Opzij (11/11/’08) op de cover, en: ‘hard nodig - een nieuwe seksuele revolutie’. De problemen worden veroorzaakt door de eerste fysieke gevolgen van seksualisering, meent Opzij. Uit de documentaire Sex Sells spreekt eenzelfde zorg, die minister Rouvoet zelfs doet verzuchten dat de seksuele moraal onder jongeren is ‘losgeslagen’. In haar nieuwe boek McSex schrijft Myrthe Hilkens na een jaar pikant surfen hoe iedere kleuter slechts drie klikken verwijderd is van de heftigste beelden. ‘Op de digitale snelweg vechten respect- en liefdeloze seksvoorstellingen in nog veel hogere mate om aandacht.’ In het NRC pleit zij voor ‘betere, moderne en openhartige gesprekken over seks in alle klaslokalen van het land’. Het probleem zou zijn dat door kopieergedrag van de pornosites het vooral nog zou gaan om mannelijke lust. Charmant en urgent aan alle pleidooien is de roep om de terugkeer van de liefde in relaties, ook in seksuele. Intussen blijkt uit onderzoek van psycholoog Henk Noort dat anno nu één op de vier Nederlanders vreemd gaat. Van de mannen was 25 procent wel eens vreemd gegaan en van de vrouwen 27 procent. Voor wie er geen genoeg van krijgt, biedt de firma Condezza in elk geval het nieuwe condoommerk Cardinal: goudkleurig en met vanillesmaak. ‘Zeer geschikt dus om op alle fronten feestelijk mee voor de dag te komen’, aldus journaliste Milada Stipetić in Dag. Voor seks met een gouden randje in het lastige jaar 2009.

VOOR BEELD BIJ DE ICONEN VERWIJZEN WIJ U NAAR MARKETINGTRIBUNE NUMMER 22/2008.
Peter van Woensel Kooy studeerde af bij prof. Giep Franzen op het onderwerp ‘merken bouwen door beeldcommunicatie’ aan de Universiteit van Amsterdam en verdiept zich sinds 1995 in o.m. jongerentrends voor MarketingTribune, een uitgave van Lenthe Publisher.

Meer info of opvragen van papieren exemplaar MT22/’08:
Voor overige vragen:
Luuk Ros, hoofdredacteur MarketingTribune: 020 456 20 51 of 06 13 185 362.