Ze worden wel praktische idealisten en geëngageerde realisten genoemd. Mensen die op kleine schaal hun steentje willen bijdragen aan een betere wereld. Het nieuwe engagement bruist en borrelt overal.
Foto: Hilde Roothart
De wereld verbeteren is van alle tijden. In de jaren zestig en zeventig deelden de hippies bloemen uit en zochten provo’s alternatieven voor maatschappelijke problemen. In de jaren tachtig en negentig werd de wereld verbeterd door bijdragen op de girorekening van goede doelen. Vandaag de dag lijkt het verbeteren van de wereld een hot item, met name onder jongeren. Sommigen verlaten huis en haard om ergens een schooltje te beginnen, anderen houden het op praktisch idealisme dicht bij huis. Mensen willen hun leven verrijken en zich weer in een veilige, aangename wereld bewegen. Zij zijn klaar voor het nieuwe idealisme op basis van maatschappelijk bewustzijn.
Het nieuwe engagement bruist en borrelt overal. Het goede doel lijkt het statussymbool van deze tijd. Volgens de voorstanders zijn het idealisme à la carte en de feestelijke solidariteit van de huidige generatie veel effectiever en duurzamer dan de ijzeren principes van voorheen. Zelf noemen de aanhangers zich praktische idealisten en geëngageerde realisten.
Hun benadering is positief: in plaats van te dreigen met wat er gebeurt als je niets doet, vertellen zij liever wat er dankzij hulp kan gebeuren. Waar het vooral om gaat, is bewustzijn van de eigen leefwijze en medeverantwoordelijkheid.
Feestidealisme
De nieuwe idealisten zijn voor sommige critici te gemakzuchtig en hun activiteiten te vrijblijvend. Ze baseren zich onvoldoende op een politiek-maatschappelijke analyse van het armoedeprobleem. Jongeren zouden alleen iets goeds doen wanneer het hun uitkomt. De individuele gedragsverandering zou worden overschat waar het de effecten voor een betere wereld betreft. De jongeren van tegenwoordig zouden meer consumenten dan activisten zijn en willen zich alleen beter voelen.
Het grappige is dat de jongeren helemaal geen geheim maken van de behoefte om zich prettiger te voelen. Ze zeggen juist dat zij de wereld niet willen verbeteren uit schuldgevoel, maar uit verantwoordelijkheid. Help de armen, red het milieu uit menselijkheid, uit meelevendheid, uit naastenliefde. Maar misschien hebben jongeren met hun feestidealisme vooral een positieve kijk op het leven en de wereld. Oudere generaties kunnen daar nog wat van leren.
De huidige trend van humanisering werd voorafgegaan door ecologisering. Deze beweging werd in 1972 in gang gezet door de publicatie van De grenzen aan de groei door de Club van Rome. In de jaren tachtig brak het eco-denken goed door. De term die de lading moest dekken was duurzaamheid, en in veel branches, zoals de bouw- en de energiesector, is duurzaamheid inmiddels een absolute voorwaarde. In de jaren negentig verschoof de aandacht van het milieu naar de mens. De mens is zowel veroorzaker als slachtoffer van problemen op het gebied van het milieu, armoede, gezondheid. Als de wereld veranderd moet worden, moet niet het milieu, maar de mens met zijn omgeving centraal komen te staan. Het begrip duurzaamheid raakte op de achtergrond en werd vervangen door maatschappelijke verantwoordelijkheid en betrokkenheid. Door de voortschrijdende klimaatverandering is het milieu weer helemaal terug van weggeweest.
Superintelligent
Sombere mensen zijn er nog steeds. De astrofysicus Sir Martin Rees stelt in het boek Onze laatste eeuw dat de mens 50 procent kans heeft om deze eeuw te overleven. Hij wijt dat aan de toenemende technologisering: de mens is in staat met allerlei uitvindingen zijn eigen graf te graven. Anderen schuiven de schuld op de toenemende invloed van globalisering en commercialisering. Critici als Naomi Klein en Noreena Hertz beschrijven hoe de macht van commerciële bedrijven steeds groter werd. Klein vestigde de aandacht op het effect van globalisering. Onlangs vroeg modejournaliste Dana Thomas de aandacht voor de doorgeslagen commercialisering in Deluxe - How luxury lost its luster.
De nieuwe idealisten tonen hun maatschappelijke betrokkenheid door ook echt iets te doen. Hoewel allerlei initiatieven niet ineens van slechte mensen goede mensen maken, zetten ze toch zoden aan de dijk, zij het soms op de kleine schaal. Het is humanisering à la Novib: praktisch en soms zelfs pragmatisch. Als het niet helpt, dan werkt het dus niet. Op zijn slechtst raken we ons schuldgevoel ermee kwijt. Op zijn best wordt ons vertrouwen in de mensheid niet verder geschaad. Of nog beter: blijft dat vertrouwen behouden of komt het weer terug.
Trenddossiers
Met Trenddossiers krijg je toegang tot informatie en inspiratie van Trendslator over trends en trendonderzoek. In het onderdeel Trends staan onder andere artikelen over maatschappelijke verantwoordelijkheid onder het kopje CARE. De Trenddossiers bestaan uit het MOOD©-archief van Trendslator, aangevuld met actuele onderzoeken op het gebied van trends en onderzoek, marketing, merken, innovatie, strategie- en conceptontwikkeling. De Trenddossiers zijn beschikbaar voor MOOD Members en gebruikers met een account. Meld je aan op www.trendslator.nl/trenddossiers.
Hilde Roothart is trendwatcher en oprichter van Trendslator. Zij is auteur van Zien – Trends van vandaag, markten van morgen (Business Contact 2005), waarin onder meer aandacht wordt besteed aan het welzijn van de wereld.
Foto: Hilde Roothart
