InSight - 24 Mar 2009
Vier stappen naar de toekomst
Zijn bestseller Dream Society is alweer negen jaar oud. Inmiddels werkt Rolf Jensen aan een nieuw boek. Voor Second Sight schetst hij alvast vier trends om in de gaten te houden. Niet om een uitputtend overzicht te geven van alle belangrijke trends, maar om enkele zaken die hem op het ogenblik bezighouden op een rij te zetten.
1 De Dream Society is gezond en wel, en neemt nog altijd in belang toe.
In de Dream Society, de droommaatschappij, gaat het om de emotionele band tussen consument en product of service, en niet alleen om het functionele aspect. Een band zoals de gebruiker van de iPhone voelt, om een recent voorbeeld aan te halen. Voor allerlei merkproducten geldt dat ze zon emotionele band vertegenwoordigen. Een Gucci-tas is niet zomaar een tas, je draagt er je identiteit mee uit. De producten die je gebruikt, maken deel uit van het beeld dat je van jezelf schetst. Zo straalt Gucci status, geld en schoonheid uit.
Volgens mij is het een trend om van onze producten te verlangen dat ze betekenis hebben, dat ze zinvol zijn. De oudere, gevestigde modieuze merken stralen in het algemeen een gevoel van kijk-eens-hoeveel-geld-ik-heb uit. Dat is nog maar zelden genoeg om te voldoen aan de smaak van de consument. Merken moeten ook immateriële waarden symboliseren en zich afficheren met hulp aan mensen in Afrika bijvoorbeeld, of met plaatselijke activiteiten voor een beter milieu.
Begrijp me niet verkeerd, we zullen dure producten blijven aanschaffen, producten die status verlenen, maar dan wel met inhoud, met een betekenis. De nieuwe kernwoorden zijn: oprecht, uit het hart, eerlijk, authenticiteit en wellicht ook vakmanschap. Ook nee, juist in tijden van recessie, geven we als consumenten minder om de economische waarde van producten en diensten.
2 De nieuwe- IT revolutie.
Elk decennium gaat gepaard met een golf aan nieuwe revolutionaire IT-veranderingen. In de jaren tachtig deed de pc op grote schaal zn intrede, tijdens de jaren negentig waren dit e-mail en het wereldwijde web. Sinds de eeuwwisseling is er zon massale markt voor internetgerelateerde producten en diensten ontstaan, dat we met recht van een nieuwe revolutie mogen spreken.
Wat kunnen we het volgend decennium verwachten? Onder andere de opkomst van de 3D-printer. 3D-printers worden al veelvuldige gebruikt door grote bedrijven en instellingen, vooral door ziekenhuizen. Maar binnenkort zal deze apparatuur ook beschikbaar zijn voor thuisgebruik. Wanneer? Naar verwachting over drie tot vijf jaar, maar wellicht zal het eerder gebeuren. Door deze revolutionaire uitvinding kan iedereen ontwerper worden. Iedereen kan straks van alles zelf ontwerpen, met zijn verbeeldingskracht als enige beperkende factor.
3 Dit jaar is het 150 jaar geleden dat Charles Darwins beroemde boek The Origin of Species uitkwam.
Sindsdien heeft de wetenschap ons veel over evolutie geleerd. Maar betekent dit ook dat veel mensen zich afkeren van religie? NEE, het tegenovergestelde is waar, zo blijkt als we kijken naar de World Value Survey. De resultaten liegen er niet om: 15 procent van de wereldbevolking is niet gelovig, terwijl 85 procent gelooft in een god of een andere hogere macht. Ook in Europa zijn we zeer gelovig.
Einde verhaal? Niet helemaal. Want tegelijkertijd gaan steeds minder mensen naar de kerk, rond de 10 tot 20 procent. Er is dus een groot verschil tussen gelovigen en kerkbezoekers. We willen zelf bepalen wat we kiezen, zo ook ons geloof. We willen geen vast menu, we kiezen ons geloof bij voorkeur à la carte.
We beschouwen religie steeds vaker als iets individueels. Zoals we goederen en diensten ook steeds vaker gepersonaliseerd willen zien. We kopen nog steeds veel identieke spullen, maar de markt voor massa-individualisatie groeit steeds harder. Wij consumenten willen steeds vaker persoonlijk benaderd worden. We willen geen groepsportret, maar een eigen zelfportret.
Voor georganiseerde religieuze instellingen is dit een grote uitdaging. Hetzelfde geldt voor overheden. Want als het niet vanzelfsprekend is dat we gemeenschappelijke idealen hebben, als ook de kerk niet meer de hoeksteen van de samenleving is, dan zal de overheid de verantwoordelijkheid op zich moeten nemen om de maatschappij enige gemeenschapszin in te blazen. De droommaatschappij wordt een politiek vraagstuk. De politiek zal zich niet alleen meer met wetten en regels kunnen bezighouden, maar zich ook over normen en waarden moeten buigen. En dit is precies wat er gaande is in veel landen in Europa, inclusief mijn eigen vaderland, Denemarken.
4 Waarom werken we? Om meer geld te verdienen. Waarom willen we meer geld verdienen? Omdat geld gelukkig maakt, meer geld is meer geluk.
Daarom meten we ook het bruto binnenlands product, het BBP. In goede tijden is de groei daarvan 2,5 procent per jaar, en in slechte tijden zal die misschien een klein beetje zakken, maar op de lange termijn blijft die groei in Europese landen toch rond de 2,5 procent per jaar schommelen.
Betekent dit dat het geluk groeit? Helaas niet, veel onderzoeken wijzen erop dat het geluk boven een bepaald niveau niet meer evenredig stijgt met de toename van het BBP. En in de rijke delen van de wereld is dit niveau al heel lang geleden bereikt.
Een volgende, logische stap is het kernprobleem eens onder de loep te nemen en ons af te vragen hoe we het geluk dan wel kunnen verhogen? Misschien moeten we het BBP als maatstaf laten vallen en de GHI introduceren, de Gross Happiness Index.
Laat de politieke partijen eens nadenken over programmas om ons geluk te verhogen. Laat ze een groei van 3 procent geluk per jaar beloven. Een radicale suggestie? Misschien, maar wel een die over een paar jaar serieus genomen zal worden. Dat denk ik tenminste. Het lijkt me slechts een kwestie van tijd voordat een politieke partij in Nederland? in Denemarken? geluk boven aan de agenda zet.
Reacties